Rocznica Września 1939

Treść

Mija 67-ma rocznica wybuchu drugiej wojny światowej. Ten największy trwający ponad sześć lat konflikt zbrojny w historii ludzkości pochłonął ponad 55 milionów istnień ludzkich, wśród nich około 6 milionów Polaków. Niemcy wymordowali ogromną część społeczności żydowskiej w Europie. Wojska niemieckie zaatakowały Polskę 1 września 1939 roku. Ostatnie dni przed wybuchem wojny wspominał w 1964 roku na antenie radia Wolna Europa minister Marian Chodacki, ostatni Komisarz Generalny Rzeczpospolitej Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku. Minister Chodacki jako przedstawiciel polskich władz w Gdańsku, wizytował pancernik Schlezwig - Holstein po jego wpłynięciu do portu, w przedzień ataku tego okrętu na polską placówkę na Westerplatte.
Przez kolejne lata stronami konfliktu był blok państw utworzony wokół tzw. Osi: III Rzeszy Niemieckiej, Włoch i Japonii oraz koalicja państw alianckich, czyli Wielka Brytania i jej sojusznicy. W 1941 do koalicji przyłączyły się Stany Zjednoczone i Związek Radziecki, który wcześniej pozostawał w sojuszu z III Rzeszą. W wojnie wzięło udział 61 państw. W walkach wzięło udział ponad 110 milionów żołnierzy. II wojnę światową poprzedził "anschluss" Austrii przez Niemcy w 1938 roku oraz aneksja Czech w 1939 roku. O realizacji kolejnego etapu polityki hitlerowskich Niemiec - ataku na Polskę - przesądził radziecko-niemiecki pakt o nieagresji Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku, który podzielił pomiędzy oba państwa sfery wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej. 1 września nastąpiła agresja niemiecka na Polskę, a 17 września inwazja Armii Czerwonej.
ZSRR latem 1940, anektował Litwę, Łotwę i Estonię oraz rozpoczął zbrojną okupację Besarabii i północnej Bukowiny. Na przełomie 1939 i 1940 roku Hitler zaatakował Finlandię i toczył z nią tzw. wojnę zimową. Wiosną 1940 roku Niemcy rozpoczęli okupację państw Europy Zachodniej i Północnej. Do wojny przyłączyły się Włochy. W przeciągu roku połączone siły niemiecko-włoskie opanowały niemal całą Europę. Od sierpnia do listopada 1940 roku trwała bitwa o Wielką Brytanię, jednak Niemcom nie udało się zdobyć wyspy. 22 czerwca 1941 roku państwa osi zaatakowały ZSRR. Operacja pod kryptonimem "Barbarossa" zakończyła się początkowo powodzeniem Niemców, ale po bitwach stalingradzkiej oraz pod Lenino i Kurskiem w 1943 roku, hitlerowcy zostali zmuszeni do odwrotu. Armia Czerwona przystąpiła wówczas do kontrofensywy.
Zwycięska bitwa pod Monte Cassino w maju 1944 roku otworzyła aliantom drogę do Rzymu. Miesiąc później rozpoczął się desant na Normandię, poprzedzający utworzenie przez blisko 2 miliony żołnierzy drugiego frontu w Europie. 25 sierpnia 1944 roku wyzwolono Paryż, a na początku września alianci wkroczyli do Belgii. Niemcy poddali Armii Czerwonej stolicę - Berlin - 2 maja 1945 roku. Kilka dni wczesniej samobójstwo popełnił Adolf Hitler. Wojna była prowadzona także poza Europą: na Oceanie Atlantyckim, Dalekim Wschodzie oraz w Afryce Północnej. Podczas powojennej konferencji jałtańskiej nasilniejsze państwa koalicji opracowały plan podziału Niemiec na strefy okupacyjne. Dalsze rozstrzygnięcia kwestii niemieckich zapadły na konferencji poczdamskiej. Konferencje w Jałcie i Poczdamie, a także w Teheranie, ukształtowały mapę polityczną Europy na blisko 50 lat, pozostawiając państwa Europy Wschodniej w strefie wpływów sowieckich.
Iar Włodzimierz Oleksiak

"Polskie Radio" 2006-09-01

Informacja z serwisu www.iap.pl

Autor: wa